The Metropolitan Museum, New York Ziyareti ve Düşündürdükleri

Dün ailecek Metropolitan Müzesi’ni gezmeye gittik. Gişe görevlisi yetkisini kullanarak hepimizden öğrenci ücreti aldı ve bizi fethetti. Malum, Müze Kartı’mız var ama okyanus ötesinde geçmiyor ve müze girişleri de bizdeki gibi sembolik değil.

Herbirimiz birbirimize ayakbağı olmamak için dağılıp üç saat sonra ayrıldığımız yerde buluşmaya karar verdik. Sonunda anladığımız kadarıyla üç farklı ziyaret rotası izlemişiz,   birbirimizi buluşma anına kadar hiç göremedik. Ortak gördüğümüz bölümler ve eserler ise galiba çok azdı. Öylesine muazzam bir müze ve günlerce gezilse görmeyi bitiremeyeceğiniz koleksiyonlar var.

Bu, işin iyi yanı tabii. İnsanın içini burkan ise, müzenin çoğunlukla Amerikan zenginlerinin kişisel ya da aile koleksiyonlarından bağışlarla oluşturulduğu ve bu özel koleksiyonların da çoğunlukla küçük ya da büyük paralarla ama yüksek ihtimalle yasal olmayan yollarla dünyanın tüm eski medeniyetlerinin beşikleri olan ülkelerden toparlanmış olmaları.

Tek teselli, kişisel koleksiyonlarda gözden ırak muhafaza edileceklerine, her gün dünyanın dört bir yanından gelen meraklılara iyi koşullarda sunuluyor olmaları.

Ama daha müzenin girişinde bir büyük “Bizans Mozaiği” var ki, o biraz daha fazla burkuyor insanın içini. Bizim ülkemizden gittiği kuvvetle muhtemel olan bu mozaik, 1989 yılında kazandırılmış müzeye. Nereden, kimden edinildiği belirtilmemiş. Sadece “Bizans” yazılmakla yetinilmiş. Sanki o topraklar 1989 yılında hala “Bizans” uygarlığına aitmiş gibi.

Neyse, buna daha fazla değinmeden başka bir konuya geçmek istiyorum.

Müzenin girişinde “Metmuseum Store” var ve içinde ille de bir hatıra almak isterseniz alabileceğiniz binlerce (gerçekten binlerce) ürün satılmakta. Ayrıca çok zengin bir kitap bölümü var. Nitekim dükkandan bir kitap alarak çıkmış bulduk kendimizi.

Bu kez beni heyecanlandıran, dükkandaki “İznik Ceramics” bölümü oldu. İznik çini desenleri ile süslü çeşit çeşit ürünleri görünce biraz heyecanlandım. Çünkü gezdiğimiz diğer müze mağazalarında da Türkiye’den çokça tasarımcının değişik ürünlerininsatıldığını görmüş, ona da sevinmiştik. Fakat bu kez “İznik Ceramics” bölümüne yaklaşınca ürünlerin son derece kalitesiz ve desenlerin kopyalanarak plastik ya da melamin ürünler üzerine uygulanmış olduklarını gördüm. Arkalarını çevirdiğimde de “Made in China” ibarelerini fark ettim. Ürünlerin fiyatları ise, İznik’te elemeği, göznuru ile yapılan çinilere göre daha da pahalıydı üstelik.

Bu deneyimi sizinle burada paylaştıktan sonra aşağıda web adresi bulunan müze mağazasına ve müze yönetimine hatta New York’daki elçiliğimize de yazmaya karar verdim. En azından İznik çinilerinin sahipleri olabileceğini, bu desenlerin kopyalanarak böylesine önemli bir yerde satılmasının uygun olmadığını düşündürmek istiyorum.
Geçtiğimiz aylarda İznik’e yolumuzu düşürdüğümüzde, İznik çinicilerinin ve İstanbul’dan da İznik’e göçmüş çok sayıda sanatçı ve zanaatkarın yaptıkları ve emeğine göre çok uygun fiyatlarla sattıkları çini işlerini gördükten sonra kendimi bunu yapmaya borçlu hissettiğimi de eklemek istiyorum.

Siz de en azından www.store.metmuseum.org adresini ziyaret edip, “İznik Ceramics” başlığı altındaki plastik kopya ürünler kousunda müze ve mağaza yönetimine birkaç satır yazsanız diyorum. Belli mi olur? Belki de yıllar içinde gerçek “İznik Çinileri” yerlerini alırlar raflarda.